Normal

Kvardagsmeteorologi - korleis varsle vêromslag?

Leif Rune Salte har høyrt at om du står med vinden i ryggen og ser skyene komme frå venstre blir det vêromslag til det verre. Er det så enkelt å varsle vêret?

Bodø

Generelt stemmer det difor at om skyene i høgda kjem frå venstre vil det ofte gå mot dårlegare vêr.

Foto: Leon Johannessen / Flickr

Står du med vinden i ryggen og ser skyene komme frå venstre blir det frakta varm luft mot deg. Den varme, lette lufta dannar eit lågtrykk med oppstigande luft som blir avkjølt med høgda. Dermed dannar det seg skyer sidan kald luft ikkje kan halde på like mye vassdamp som varm luft og så blir det regn.

Generelt stemmer det difor at om skyene i høgda kjem frå venstre vil det ofte gå mot dårlegare vêr. Omvendt har vi også at det blir transportert kald luft dersom skyene i høgda kjem frå høgre.

Tegning av et lavtrykk

Eit lågtrykk (ved bakken) har kald luft bak den blå, taggete kaldfronten og varm luft mellom varmfronten (den raude linja). I høgda (øvre del av figuren viser situasjonen i 5000 m høgd) bles vinden frå vest mot aust (jetstraumen). Står du på venstre sida av lågtrykket og har vinden i ryggen vil du sjå at skyene i høgda kjem frå høgre og vêret vil snart bli betre. Står du derimot ved den høgre vindpila får du snart varmfronten inn over deg med varm, fuktig luft og regn. Då har du over deg skyer som kjem frå venstre om du står med vinden i ryggen.

Foto: Øyvind Breivik

Vindretninga styrer vêret

Men korleis kan det ha seg at det blir frakta varm luft mot deg fordi vinden i høgda kjem frå venstre?

Dersom det er eit lågtrykk nær bakken (sjå figur) vil det bli frakta varm luft på framsida og kald luft på baksida. I høgda, 5-10000 m, bles jetstraumen frå vest mot aust i stor fart, faktisk så raskt at det tek omlag ein time mindre å fly heim att frå USA til Europa.

Står du då med vinden i ryggen og ser at skyene i høgda kjem frå venstre kan du rekne med vêromslag. Men, ofte kan du like gjerne sjekke vindretninga; dreiar vinden på sørvest er det fare for regn. Det er ein grunn til at vi kallar regnhattar sydvest.

Fisker

Ein fiskar må ha sydvest. På våre breidder er sørvestlig vind i seg sjølv eit varsel om dårleg vêr.

Foto: Hartmut Inerle/WIkipedia

Teikn på vêromslag

Det finst og andre teikn på vêromslag som lenge har vore kjent. Høge fjærskyer (cirrus) inneheld små ispartiklar som lagar vakre “meier” når dei fell (sjå biletet under). Desse skyene er blitt løfta til vêrs av varmfronten. Ser du cirrus kan du difor rekne med regn om ein dag eller to.

Men heldigvis for meteorologane er det ikkje nok å kikke på skyene om du vil vite korleis vêret blir lengre fram - til det treng vi kraftige datamaskiner med enorm regnekapasitet og ein skog av målingar verda rundt.

Sirrusskyer

Meiskyer, eller cirrus på latin er høge skyer med ispartiklar. Når ispartiklane fell blir dei ført med vinden og det dannar seg “meier”. Skyene kjem framom varmfronten og varslar difor vêromslag.

Foto: Creative Commons