Slik har du aldri sett verdas vindar

SPINN GLOBUSEN: Klikk på kartet og dra for å sjå korleis vindane bles over heile jordkloden–akkurat no.

– Eg tykkjer det er eit heilt fantastisk kart!

Statsmeteorolog Kristin Seter er fascinert av vindkartet til webutviklar, Cameron Beccario. Her krullar vindlinjene seg i lågtrykk og ein kan sjå korleis vestavinden flyttar seg i retning Norskekysten.

SJÅ: Vindkartet «Earth» på full skjerm.

Dobbeltklikk på kartet for å zoome

Kristin Seter, yr-meteorolog

– EIT FASCINERANDE KART: Meteorolog Kristin Seter forklarar kva ein ser på Cameron Beccarios vindkart «Earth».

Foto: Meteorologisk institutt

Vindkartet «Earth» kan spinnast som ein globus og syner korleis vindane bles langs heile jordkloden.

Er du spesielt interessert i dei norske vindforholda kan du dobbeltklikke på kartet for å zoome inn på kyststripa. Der kan du sjå korleis vindane strøymer inn over landet vårt.

Vindkartet er basert på vêrvarsel og oppdaterer seg kvar tredje time. Vêret du ser på kartet ligg difor nært opp mot sanninga om korleis vindane rører seg akkurat no.

Sjå 2013-vêret på 8 minutt

Kvar kjem «våre» vindar frå?

Snur ein på vindkartet og ser på Atlanterhavet, ser ein at vindane her går frå vest mot aust. Dette er typisk for vinden på våre breiddegrader.

– Noreg ligg i Vestavindsbeltet. Vindane går stort sett frå vest mot aust på våre breiddegrader, omtrent langs polarfronten, forklarar meteorolog Kristin Seter.

– Det er ikkje alltid slik, men det er ganske typisk. Du kan sjå jetstraumen og kva bane lågtrykka vil ta.

earth

SJÅ VINDANE BLÅSE INN NORSKEKYSTEN: Dobbeltklikk på vindkartet øvst i teksten for å zoome inn.

Foto: Skjermdump, http://earth.nullschool.net/

Sjå dei heftige vindane i sør

Vil du sjå nokre verkeleg heftige vindar, kan du vri globusen for å sjå på området kring Sørpolen. Her bles det enormt mykje vind.

Det skuldast det opne havet, forklarar meteorolog Kristin Seter.

– På våre breiddegrader har me store landmassar og fjellkjeder som forstyrrar vindbeltet og gjer at vindane stort sett ikkje blir så kraftige som i sør. Medan i sør, ca. 60 grader sør, er det ingen landmassar. Vinden får gå meir uforstyrra.

Ein båttur i desse vindkasta ville ha vore ei spesiell oppleving.

– Det trur eg ville vore ganske heftig. Det ser ut som om det er mykje vind her og lågtrykksaktivitet.

Les om vindstyrker her

earth

LÅGTRYKK KRING SØRPOLEN: Dei grøne linjene som krullar seg innover på vindkartet er lågtrykk.

Foto: Skjermdump, http://earth.nullschool.net/

Kva gjer at vinden på kartet krullar seg i sirklar?

På kartet kan du sjå vinden sirkle seg innover i små krusedullar.

– Dette er lågtrykk. Dei beveger seg alltid mot klokka på den nordlege halvkula, medan høgtrykk beveger seg med klokka, forklarar Kristin Seter.

Høgtrykka er også synlege på vindkartet «Earth», men desse er vanskelegare å få auge på fordi høgtrykk har svakare vindar.

Det er meir vind i samband med lågtrykk. Difor er det lettare å sjå dei enn høgtrykka.

Ei forenkla oversikt over vindsystemet på jordkloden

Earth Global Circulation

DET GENERELLE VINDMØNSTERET OVER ATLANTERHAVET: Passatvindane (trades) bles frå aust mot vest langs ekvator. Vinden i Vestavindsbeltet mellom Nord-Amerika og Europa bles frå vest mot aust.

Foto: http://no.wikipedia.org/wiki/Fil:Earth_Global_Circulation.jpg

Dette skjer rundt ekvator

Rundt ekvator kan du på kartet sjå vindar som bles frå søraust og nordaust mot ekvator. Dette er passatvindar.

– På grunn av soloppvarminga stig lufta opp og det blir danna eit slags lågtrykk langs heile ekvator. Luft frå nord og sør blir sugd mot ekvator og på grunn av jordrotasjonen blir den bøygd mot høgre, og mot venstre på den sørlege halvkula. Då få me ein austleg vind langs ekvator som vert kalla passatvind, forklarar meteorolog Kristin Seter.

Dette vindbeltet som du tydeleg ser på kartet, har vore mykje nytta av sjømenn. For å komme seg vestover mot Amerika la skipa seg inn i passatvindane. Slik utnytta dei vindmønsteret for å komme seg fram.

Kva skil passatvind og jetstraum?