– Stor sjanse for at somrane i framtida blir endå varmare enn i fjor

Syns du sommaren i fjor var for lang og for varm? Ekspertane meiner vi må førebu oss på å ha det endå varmare enn det.

Kveldsbad i innsjøen Soneren i Sigdal i Buskerud
Foto: Erik Johansen / NTB scanpix

– Det er ingen tvil om at 2018 har vore eit heilt spesielt år. Eit år vi aldri kjem til å gløyme her på Meteorologisk institutt. Og det skuldast nok dei store kontrastane, seier statsmeteorolog Bente Wahl.

For totalt sett, heile året, var ikkje temperaturen i snitt meir enn 1,4 grader over normalen. Noko som er eit godt stykke unna rekordåret 2014.

Men temperaturforskjellane var ekstreme, ifølge Wahl.

– Det blei sett så mange temperaturrekordar at det er heilt umogleg for meg å nemne alle, sa Wahl då ho summerte opp vêråret 2018.

Direktesending der Meteorologisk institutt og klimaforskerne oppsummerer vær- og klimaåret. Hvorfor ble sommeren så tørr, og ikke minst: Kan vi vente oss flere slike somre?

Meteorologisk institutt og klimaforskarane summerer opp vær- og klimaåret. Kvifor blei sommaren så tørr, og ikkje minst: Kan vi vente oss fleire slike somre?

Det blei sett 38 nye fylkesrekorder. Tromsø opplevde sin tørraste februar og sin våtaste juni månad. Bergen og Oslo passerte 20 varmegrader tidleg i mai.

– Vi hadde 40 dagar der det var over 30 grader ein eller annan stad i landet, seier Wahl.

Meteorologisk institutt la i dag fram Tørkesommeren 2018 , som fortel kor varmt og kor tørt det eigentleg var i fjor. I rapporten har meteorologar og klimaforskarar ved instituttet saman med Norges vassdrags og energidirektorat (NVE) analysert kva som skjedde, og kva det førte til.

Men i rapporten ser ekspertane også framover.

Og for å ta det siste først, dette meiner dei vi kan vente oss av somrane i framtida:

  • Det er stor sjanse for at somrane i Oslo vil bli varmare enn i 2018
  • Det er mindre sjanse for at somrane framover blir like fattige på nedbør
  • Det er venta meir nedbør totalt gjennom året, og meir ekstremnedbør

Merkbart varmare i nær framtid

– I eit scenarie med moderate utslepp av klimagassar vil ein ekstrem sommar som i fjor vere ein heilt vanleg sommar om berre 10–20 år, seier klimaforskar Hans Olav Hygen.

Hans Olav Hygen

– VARMARE OG VÅTARE: Klimaforskar Hans Olav Hygen meiner framtidsutsiktene for hovudstaden er varmare somrar. Men ikkje tørke.

Foto: Anders Ekanger / NRK

Klimaforskaren kan trøyste uroa bønder med at fjorårets tørke ikkje vil bli vanleg.

– Nei, det ser ut til at kombinasjonen manglande nedbør og høg temperatur gjer at 2018 vil stå fram som ein ekstrem sommar i lang tid. Det vil koma tørkesomrar, men det blir ikkje ofte, seier han.

– Eksepsjonelt varmt i fjor

Sommaren 2018 starta eigentleg lenge før våren var ferdig. Allereie 7. mai gjekk gradestokken i Oslo over 20 grader. Ei veke seinare blei det målt 24 grader. Heile mai blei 4,4 grader over normalen. Det meiner forskarane er ekstremt.

Dette var uvanleg med sommaren i fjor:

  • Mest uvanleg var det at tørken dekka store område og varte så lenge
  • Den ekstremt varme og tørre perioden starta allereie i mai og varte til starten av august.
  • Perioden mai-juli blei rekordvarm, i snitt 3,1 °C over normalen.
  • Det at temperaturen var ekstremt mykje høgare enn normalt, gav svært høg fordamping.
Dei ti varmaste mai-juli-periodane

REKORDHØG TEMPERATUR: Aldri før har snitt-temperaturen i mai, juni og juli vore høgare enn i 2018. I alle fall sidan målingane starta i år 1900.

Foto: MET

I rapporten kjem det også fram at i perioden mai til juli kom det 74 prosent av normale nedbørsmengder. Det gjorde perioden til den fjerde tørraste som er registrert sidan målingane starta i år 1900.

Etter lite nedbør heile våren kom den rekordvarme perioden. Dermed tørka jord og bekkar ut og gav rekordlåg grunnvasstand og vassføring.

Kåre Vigesdal

2017 MOT 2018: Desse bileta er tatt i Bjerkreim i Rogaland med eit års mellomrom.

Foto: Kåre Vigesdal
Lite regn og høye temperaturer har gitt tørke i skog, bekker og jorder.

– For jordbruket blei sommaren truleg tidenes mest ekstreme tørkeperiode, skriv forskarane, og fortset:

– Tørken førte også til den mest ekstreme skogbrannperioden i Noreg nokon sinne.

Temperaturen i Norge mai-juli 2018

HER VAR DET VARMAST: Her ser du kartet over kvar i landet det var varmast samanlikna med normalen. Dess mørkare oransje, dess meir unormalt varmt var det.

Foto: MET

Uvanleg stabilt

Det var ein uvanleg svak jetstraum i atmosfæren, som i tillegg bevega seg lenger nord enn normalt, som gjorde at vi fekk det stabile varme vêret utan nedbør i Sør-Noreg. Heilt frå tidleg i mai og ut heile juli.

– Dette heng saman med klimaendringane, meiner klimaforskar Reidun Gangstø Skaland, ved Meteorologisk institutt.

– Risikoen for ei liknande heitebølge som den Nord-Europa opplevde i 2018 er meir enn dobbelt så stor med klimaendringane som den ville vore utan, konkluderer ho.

Konklusjonen i rapporten er klar:

Med klimaendringane kan vi rekne med mange framtidige Oslosomre som vil vera varmare enn tørkesommaren 2018 var, men ikkje mange som vil bli like fattige på nedbør.